آموزش سه تار

معرفی اساتید و آموزشگاه های مرجع سه تار، به صورت حضوری و آنلاین

سه تار چیست؟

سه‌تار از سازهای مضرابی موسیقی ایرانی است که در ساخت آن از چوب، فلز، زه یا نخ نایلون استفاده می شود. وسعت سه تار نزدیک به سه اکتاو است.

سه‌تار از سازهای مضرابی موسیقی ایرانی است که آنرا را معمولاً با مضراب نمی‌نوازند و با ناخن، زخمه می‌زنند.سه‌تار و انواع سازهای شبیه به‌آن مانند دوتار و تنبور و چگور در نواحی مرکزی آسیا و خاورمیانه رواج داشته‌است. به نظر می‌رسد که سه‌تار از قرن چهارم رواج داشته‌است.

تاریخه سه تار

سه تار از سازهای زهی و مضرابی موسیقی ایرانی است. این ساز در قدیم از خانواده تار و تنبور بوده است اما امروزه شباهت زیادی به تار دارد. قدیمی ترین نمونه های موجود این ساز به ۱۲۰۰ هجری قمری بر می گردد.نشانه هایی نیز از وجود سازی هم خانواده سه تار وجود دارد که متعلق به آثار سفالی کشف شده در شوش می باشد و قدمت آن حدود دو هزار سال پیش از میلاد است. از قدیمی ترین نمونه های سه تار ، ساز ناصرالدین شاه قاجار است که اتفاقی به دست احمد عبادی رسیده است. داستان از این قرار است که ناصرالدین شاه سه تار خود را به شخصی هدیه می دهد . بعدها فرزند همان شخص برای یادگیری سه تار نزد میرزاعبدالله (پدر احمد عبادی ) می رود. سال ها بعد وقتی صدای سه تار نوازی احمد عبادی را از رادیو می شنود و متوجه می شود که وی پسر استادش است ، این ساز را به او هدیه می دهد.

سه‌تار در گذشته سه سیم (تار) داشته و اکنون چهار سیم دارد که سیم سوم و چهارم آن نزدیک به هم قرار دارند و هم‌زمان نواخته می‌شوند و مجموعهٔ آندو رامعمولاً سیم «بم» مینامند. با گذشت زمان کسانی چون ابونصر فارابی، ابوعلی سینا، صفی الدین ارموی و از متأخران ابوالحسن خان صبا لزوم افزایش یک سیم دیگر به این ساز را درک کرده و سه‌تارهای امروزی دارای چهار سیم هستند (این سیم از نظر تاریخی سیم چهارم است ولی سیم سوم خوانده می‌شود). سیم سوم سه تار به سیم مشتاق معروف است و به روایتی از ابوالحسن صبا این سیم را نخستین بار درویشی به نام مشتاق علی شاه به این ساز افزوده است.برخی از جمله عده‌ای از عرفا به آن «اوتار» نیز می‌گویند.

نام سه تار حتی با وجود ۴ سیم هنوز بر روی این ساز مانده است. این ساز در ابتدا سه سیم داشته و قول مشهوری وجود دارد که سیم چهارم در اواخر دوره زندیه توسط عارفی به نام مشتاق علی شاه که آواز خوان و نوازنده برجسته ای بوده به این ساز اضافه شده است. به همین دلیل به سیم چهارم سیم مشتاق هم گفته می‌شود.

این سیم چهارم امکانات زیادی در اختیار نوازنده سه تار قرار می‌دهد و می‌توان گفت شخصیت این ساز را کامل کرده است. از جمله این امکانات می‌توان به کوک‌های مختلفی که به سه تار اضافه شده است اشاره کنیم که به نوازنده این امکان را می‌دهد تا در مایه‌های مختلف بنوازند.

برای رفع ابهام به ترتیب از پایین به بالا سیم‌ها را معرفی می‌کنیم تا با نام آنها بیشتر آشنا شوید.

شماره : سیم اول / نام : حاد / رنگ : سفید / جنس : فولاد / قطر : ۲۰ تا ۲۲ میکرون

شماره : سیم دوم / نام : زیر / رنگ : زرد / جنس : برنز / قطر : ۲۲ تا ۲۵ میکرون

شماره : سیم سوم / نام : مشتاق یا زنگ / رنگ : سفید / جنس : فولاد / قطر : ۲۰ تا ۲۲ میکرون

شماره : سیم چهارم / نام : بم / رنگ : زرد / جنس : برنز / قطر : ۳۵ تا ۴۰ میکرون

معرفی اجزای اصلی سه تار

سه تار از سه بخش اصلی تشکیل شده که شامل : کاسه صفحه، دسته و سرپنجه است. کاسه ساز همانطور که مشاهده می‌کنید، اگر دقت کنید گلابی شکل است که به صورت یک تکه یا ترکه‌ای ساخته می‌شود.

اجزای سه تار

کاسه

ممکن است برای مبتدیان سوال پیش بیاید که منظور از کاسه یک تکه و ترکه‌ای چیست؟ در واقع برای ساخت کاسه یک تکه چوب می‌تراشند تا به شکل کاسه سه تار در بیاید و برای ساخت کاسه ترکه‌ای از ترکه‌های چوب استفاده می‌شود که کنار هم چسبانده شده و شکل کاسه را بوجود می‌آورند.

صفحه رویی

صفحه رویی که معمولا از جنس چوب توت یا گردو به ضخامت حدودا ۳ میلی‌متر است حاوی سوراخ‌هایی می‌باشد که برای کنترل و همچنین خروج صدا از کاسه طنینی تعبیه شده‌اند. ضمنا این سوراخ‌ها بسته به سلیقه و شیوه ساخت سازندگان می‌توانند در موقعیت‌های مختلف و با شکل‌های گوناگون استفاده شوند.

دسته

اگر به دسته ساز دقت کنید نخ‌هایی را می‌بیند که به دور دسته بسته شده‌اند که اصطلاحا به آن پرده گفته می‌شود. این پرده‌ها وظیفه مشخص کردن موقعیت انگشتان ما بر روی دسته را دارند یا به گونه‌ای می‌توان گفت محل نت های ساز ما است.

پرده‌

تعداد این پرده‌ها نیز با توجه به مکتبی که نوازنده در آن می‌نوازد می‌تواند از بین ۲۵ الی ۲۸ پرده متغییر باشد. با مشاهده این پرده‌ها متوجه ضخامت‌های متفاوت آن‌ها می‌شوید. برخی از پرده‌ها سه دور بسته شدند و برخی دیگر چهار دور، پرده‌هایی که چهار دور بسته شده‌اند محل نت‌های شور سل (شور سل یکی از مایه های مشهور و محبوب در موسیقی ایرانی است) را مشخص می‌کند.

سرپنجه و گوشی‌ها

بالاتر از دسته سرپنجه را داریم که گوشی‌ها در آن قرار می‌گیرند. گوشی‌ها به منظور کوک کردن سیم ها تعبیه شده‌اند تا با پیچاندن آنها به سمت چپ و راست بتوانیم ساز را کوک کنیم. در قسمت سرپنجه چهار گوشی می‌بینیم که چهار سیم سه تار ما به دور آن پیچیده می‌شود.

خرک

خرک ساز نیز قطعه‌ای چوبی است که بر روی صفحه ساز قرار گرفته و بر روی آن شیارهایی ایجاد کردند تا یک سر سیم بر روی آن قرار گیرد. در انتهای صفحه و پشت خرک، سیم گیر نصب شده است و سیم‌ها به این قسمت وصل می‌شوند.

شیطانک

شیطانک هم قطعه باریک به اندازه پهنای دسته است که پایین سرپنجه قرار می‌گیرد و کارایی مشابه خرک دارد. بر روی شیطانک هم شیارهایی به منظور قرارگیری سیم‌ها وجود دارد. اگر دقت کنید بالای شیطانک پرده‌ای بسته شده که در واقع سیم‌ها را ثابت نگه می‌دارد و از حرکت آنها بر روی شیطانک جلوگیری می‌کند.

ابعاد سه تار

با توجه به تنوع الگوه های ساخت سه تار ، که از نظر ابعاد صفحه ، دسته ، کاسه و… با هم اختلاف دارند. سه تار هایی با ظاهر متفاوت نیز وجود دارد. به طور متوسط طول سه تار از نوک دسته تا سیم گیر حدودا” 86 سانتیمتر ، از شیطانگ تا سیم گیر 72 سانتی متر و طول ارتعاش آزاد آن ( از خرک تا شیطانک ) حدودا” 67 سانتی متر می باشد.

وتر (سیم )سه تار از بالا به پایین بدین ترتیب هستند:

وتر بم (سیم بم) با سیمی قطر تقریبی 25-35 میکرون از جنس برنج ،وتر مشتاق (سیم واخوان) با سیمی به قطر 18-20 میکرون از جنس فولاد ، وتر زیر ( سیم دوم ) با سیمی به قطر تقریبی 18-20 میکرون از جنس برنج ، وتر حاد ( سیم اول ) با سیمی به قطر تقریبی 18-20 میکرون از جنس فولاد.

 تنظیم پرده های سه تار

همان طور که می دانید ،طول سیم از شیطانک تا سیم گیر، به نسبت های خاصی تقسیم می شود که این تقسیمات به کمک پرده های ساز و خرک شکل می گیرد . از این رو ، بعداز هر بار پرده بندی ( یا بر روی ساز جدید ) باید موقعیت پرده ها بر روی دسته دقیقا” تعیین شود . مطالب زیر در مکان یابی چند پرده ی اصلی شما را یاری می کند.

آموزش آنلاین سه تار

 آموزش آنلاین موسیقی امروزه به یکی از محبوب ترین دوره های آموزش آنلاین تبدیل شده است.این نوع از آموزش ها مناسب علاقه مندان به یادگیری موسیقی و همچنین هنرجویانی است که بدلایلی چون محدودیت زمانی و یا محل سکونت خود، حضور در آموزشگاه های موسیقی و یا دسترسی به اساتید مجرب برایشان امکان پذیر نیست.

نبود محدودیت زمانی و مکانی، هزینه کمتر و حتی کیفیت بیشتر آموزش های آنلاین یکی از نکات ترقیب کننده برای استفاده هنرجویان از این نوع آموزش ها می باشد.

هر چند وجود استاد و بررسی نوازندگی هنرجو توسط آن امری مهم در یادگیری ساز است، و در سطح پیشرفته و حرفه ای هیچگاه آموزش آنلاین نمی تواند جایگزین آموزش حضوری شود ولی برای هنرجویان مبتدی و کسانی که بصورت تفریحی به یادگیری ساز می پردازند آموزش آنلاین سه تار می تواند یک انتخاب مناسب باشد.

اگر واژه “آموزش آنلاین سه تار” را در اینترنت سرچ نمایید، با تعدادی زیادی از استادی و دوره های آنلاین مواجه خواهید شد که هر کدام با سبک و روش خاص بصورت رایگان و پولی اقدام به ارائه آموزش های خود می پردازند، در این بخش از مقاله می خواهیم به معرفی و بررسی آموزش های آنلاین سه تار بپردازیم:

وب نوازان

سایت وب نوازان یکی از سایت ها مطرح در حوزه آموزش آنلاین موسیقی می باشد. این سایت که دوره های خود را بصورت کلاس های خصوصی آنلاین ارائه می دهد و پکیج های آن بصورت ترمی می باشد.

مزایا

معایب

قیمت: اطلاعی در دست نیست.

آموزش سه تار سایت وب نوازان

خنیاگر

سایت بعدی رسانه خنیاگر می باشد. این سایت که آموزش های زیاد و تخصصی در حوزه موسیقی دارد، آموزش سه تار خود را بصورت فیلم های ضبط شده در اختیار هنرجویان قرار می دهد. آموزش سه تار در این سایت توسط استاد طینوش بهرامی ارائه شده است و بصورت سه پکیج آموزشی می باشد، که هر پکیج به صورت یکجا و یا فصلی قابل خریداری است.

مزایا

معایب

قیمت: قیمت هر پکیج بین 1.299.000 الی 1.990.000

سازکالا

آموزش سه تار در سایت سازکالا که در 5 قسمت خلاصه شده است، مناسب علاقمندانی است که می خواهند آشنایی کلی با این ساز پیدا کرده و روش های پایه و نواختن نت های ساده را فراگیراند. 

مزایا

معایب

قیمت: رایگان

آموزش سایت سازکالا

آموزشگاه سه تار در تهران

اگر به دنبال یادگیری سه تار در سطح حرفه ای و پیشرفته هستید و یا میخواهید بصورت حضوری این به فراگیری این ساز بپردازید، انتخاب یک آموزشگاه موسیقی که روند آموزش در آن به صورت حرفه ای و صحیح باشد بسیار مهم است، نکاتی که باید در هنگام پیدا کردن یک آموزشگاه سه تار حرفه ای به آن توجه شود به شرح زیر می باشد:

  • استادید مجرب: سوابق اساتید و تخصص آنها در ساز مربوط یکی از نکات مهم در یک آموزشگاه سه تار است. اینکه مدرس بصورت حرفه ای و اصولی به هنرجو آموزش دهد و تمامی نکات تئوری موسیقی را به آن بیاموزد از نکات مهم در آموزش سه تار است. متاسفانه در بعضی از آموزشگاه آموزش بصورت استاد محور است و هنرجو هیچگاه بدون حضور استاد نمی تواند نت جدیدی را بنوازد.
  • مجوز آموزشگاه: داشتن مجوز از سمت وزارت ارشاد نکته مهمی در انتخاب آموزشگاه می باشد. شرایطی مانند عدم سوء پیشینه، داشتن مدرک هنری، داشتن سابقه آموزشی و از همه مهم تر تاییده محل آموزش و نظارت بر قیمت ها از شرایط اخذ مجوز است و مطمئنا آموزشگاهی که نتواند حداقل این شرایط را برای هنرجویان خود تامین کند انتخاب درست و قابل اعتمادی نمی باشد.
  • داشتن سابقه: سابقه آموزشگاه سه تار و مدت فعالیت آن نیز نکته مهمی در انتخاب یک آموزشگاه می باشد، مطمئنا آموزشگاهی که سابقه ی چندین ساله در آموزش سه تار دارد از کیفیت قابل قبولی برخوردار می باشد.

آموزشگاه سه تار نوجویان

یکی از آموزشگاه سه تار معتبر در تهران، آموزشگاه موسیقی نوجویان می باشد، این آموزشگاه با داشتن بیش از 23 سال سابقه تدریس موسیقی در سازها و سبک های مختلف یکی از آموزشگاه به نام و معتبر غرب تهران است. این آموزشگاه دارای دو شعبه ستارخان و جنت آباد می باشد و زیر نظر استاد پرویز نجف پور می باشد.